Anemia a choroby przewodu pokarmowego

Schorzenia przewodu pokarmowego są jednym z głównych czynników sprzyjających powstaniu anemii (niedokrwistości). Dotyczy to szczególnie pacjentów zmagających się z przewlekłymi zapalnymi chorobami jelit, celiakią, wirusowym zapaleniem wątroby, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, z uchyłkami jelita grubego oraz po operacjach oraz zażywających duże ilości środków przeciwzapalnych/przeciwbólowych. Czasami anemia bywa pierwszą oznaką choroby toczącej się w przewodzie pokarmowym.

Przyczyny anemii

Przyczyny anemii w chorobach przewodu pokarmowego mogą być różne. Zarówno w przypadku utraty krwi w wyniku krwawień jak i zaburzeń wchłaniania dochodzi do niedoborów żelaza. Problemy z wchłanianiem mogą dotyczyć także witamin niezbędnych w procesie krwiotwórczym – witaminy B₁₂ i kwasu foliowego, a tlący się w organizmie proces zapalny
może skutkować rozwojem tzw. anemii chorób przewlekłych.

Leczenie anemii

Rozpoznanie i leczenie anemii jest bardzo istotne w przebiegu przewlekłych chorób przewodu pokarmowego. Nieleczona - może spowodować zwiększenie odsetka śmiertelności.
Należy pamiętać, że w przypadku pojawienia się krwawienia z przewodu pokarmowego (z odbytu lub krwistych wymiotów) należy zawsze jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Obfite krwawienia są niebezpieczne, mogą powodować szybkie pogłębianie się niedokrwistości i nierzadko wymagają nawet transfuzji krwi. 

Wrzody żołądka

U pacjentów z rozpoznaną chorobą wrzodową lub przewlekle stosujących tzw. niesterydowe leki przeciwzapalne może dojść do uszkodzenia śluzówki żołądka. Utraty niewielkich ilości krwi mogą nie być zauważane przez pacjenta, natomiast mogą znaleźć odzwierciedlenie w morfologii krwi.

Najczęściej dochodzi do anemii z niedoboru żelaza, ze względu na dużą utratę tego pierwiastka z krwią. W przypadku tzw. zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka często pojawia się niedobór witaminy B_12, co może skutkować także pojawieniem się dolegliwości ze strony układu nerwowego.

Najbardziej niebezpieczne są nagłe i obfite krwawienia, w których dochodzi do szybkiego narastania anemii i związanych z nią objawów. Jest to szczególnie niebezpieczne u pacjentów, którzy są dodatkowo obciążeni np. chorobami serca.

Jeżeli zatem stosujesz leki przeciwbólowe/przeciwzapalne z różnych powodów (nawet niewielkie dawki aspiryny stosowane w chorobie wieńcowej) kontroluj często morfologię oraz stosuj leki osłonowe, które zmniejszają ryzyko uszkodzenia śluzówki żołądka. W przypadku zaobserwowania ciemnego stolca, świeżej krwi w stolcu lub wymiotów podbarwionych z krwią, skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem.

Choroby nowotworowe przewodu pokarmowego

W przypadku obecności krwi w stolcu (świeżej lub tzw. ciemnego stolca) z towarzyszącą anemią – szczególnie u osób powyżej 50 roku życia należy zachować szczególną czujność i przeprowadzić badania mające na celu wyjaśnienie przyczyny, ponieważ problemy te często bywają pierwszym i jedynym objawem raka rozrastającego się w przewodzie pokarmowym.

Choroby zapalne przewodu pokarmowego

Objawami przewlekłych chorób przewodu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna) są najczęściej uporczywe biegunki, czasami z domieszką krwi. Anemia występuje stosunkowo często i może być spowodowana wieloma czynnikami: utratą krwi, zaburzeniami wchłaniania oraz samym procesem zapalnym. Okazuje się, że problem ten może dotyczyć nawet do 70% chorych.

Jeżeli zatem masz problemy z nieprawidłowymi wypróżnieniami, dolegliwościami bólowymi brzucha, a badania morfologii krwi wskazują na anemię – koniecznie skonsultuj się z lekarzem gastrologiem. Nieleczone choroby zapalne jelit skutkują różnymi powikłaniami oraz znacznie pogarszają komfort życia.

Celiakia i zapalenie uchyłków

Jest wrodzoną chorobą autoimmunologiczną, która powoduje zaburzenia śluzówki jelita cienkiego. Przy braku odpowiedniej diety (bezglutenowa), może dojść do istotnych problemów z wchłanianiem, a co za tym idzie, niedoborem żelaza, kwasu foliowego oraz witaminy B₁₂.
Uchyłki są nieprawidłowymi uwypukleniami ścian jelita, w których może gromadzić się pokarm i może dojść do ich stanu zapalnego oraz krwawienia. Często dotyczą osób w podeszłym wieku. Krwawienia zazwyczaj są dość obfite i powodują szybkie pogłębianie się anemii. Pacjent zwykle wymaga przetoczenia krwi.

Następstwem operacji może być zmniejszenie powierzchni wchłaniania oraz zaburzenia trawienia, co może skutkować różnymi niedoborami pokarmowymi – min. żelaza, witaminy B₁₂ oraz kwasu foliowego.

Leczenie anemii

Leczenie anemii u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego uzależnione jest od przyczyny oraz ciężkości anemii. Oczywiście niezbędne jest leczenie samej choroby, w przebiegu której anemia się pojawiła. W przypadku problemów z wchłanianiem z przewodu pokarmowego lekarz może zalecić przyjmowanie preparatów zawierających żelazo lub witaminę B₁₂ w formie innej niż doustna (dożylna, domięśniowa). Czasami konieczne są transfuzje krwi.